ETÜDER Yönetim Kurulu Başkanı Melih Şahinöz ile ev dışı tüketim sektörünün değişen dinamiklerini ve yeni dönemin önceliklerini konuştuk. Röportajımızda; artan maliyetler karşısında verimlilik ve dijitalleşmenin öneminden gıda güvenliği ve tedarik zincirinde şeffaflığa, Güvenilir Tedarikçi Programı’ndan sektörün geleceğinde güven ve samimiyetin rolüne kadar pek çok başlığı değerlendirdik. Şahinöz, teknolojinin tek başına yeterli olmadığı yeni dönemde, sürdürülebilir iş ilişkilerinin güven ve gerçek müşteri deneyimi üzerinden şekilleneceğine dikkat çekti.
ETÜDER (Ev Dışı Tüketim Tedarikçileri Derneği) olarak 20 seneyi aşkın süredir Horeca ve EDT kanalları için çalışmalar yapıyorsunuz. Öncelikle ETÜDER’in hangi amaçla kurulduğunu ve bugüne kadar yapılan çalışmaları kısaca anlatır mısınız?
ETÜDER, ev dışı tüketim ekosistemine hizmet veren gıda ve içecek tedarikçilerini tek çatı altında bir araya getirmek, sektörün kayıt dışılıkla mücadelesine katkı sağlamak ve kurumsallaşmasını desteklemek amacıyla 2005 yılında kuruldu.
Kurulduğumuz yıllarda sektör yüze 50’den fazla kayıt dışı ticari faaliyeti olan, standartların olmadığı bir noktadaydı. İlgili kamu kurumlarıyla yakın iş birliği içinde eğitim programları hazırladık; binlerce depo çalışanı, şoför ve saha personelinin mesleki yetkinliklerini geliştirdik. Bunu bilgi paylaşımıyla sınırlı bırakmadık, standartların uygulanmasını teşvik eden denetim ve takip mekanizmaları da oluşturduk. Böylece kayıtlı istihdam, gıda güvenliği, depolama ve dağıtım standartları açısından önemli bir dönüşüm sağlandı.
Bugün ev dışı tüketim sektörü, mevzuata uyumun, eğitimli insan kaynağının ve kalite standartlarının vazgeçilmez unsurlar hâline geldiği bir noktaya ulaştı. Üyelerimizin büyük bölümü bu konularda dünya standartlarında faaliyet gösteriyor. ETÜDER artık sadece bir sivil toplum kuruluşu değil, sektörün nabzını tutan ve gündem belirleyen bir referans noktası.
Horeca Mailing Gazete okuyucuları için profesyonel yaşamınızdan ve ETÜDER’deki görevinizden bahsedebilir misiniz?
Profesyonel hayata başladığım günden bu yana gıda, tarım ve lojistik dikeylerinde yatırımlarım oldu ve devam ediyor. Türkiye’nin yanı sıra Avrupa, Orta Doğu, Kuzey Amerika ve Asya’daki start-up ekosistemlerinde aktif bir yatırımcı olarak 30’dan fazla teknoloji girişimine, özellikle gıda ve tarım teknolojileri, Iot ve lojistik alanlarına yatırım yaptım.
Bu coğrafyada yetişmiş, eğitim almış ve iş hayatında değer üretme fırsatı bulmuş biri olarak, sivil toplum kuruluşlarında görev almayı topluma karşı bir “geri verme” sorumluluğu olarak görüyorum; sürdürülebilir kalkınmanın güçlü sivil toplum yapılarıyla mümkün olduğuna inanıyorum. Bu doğrultuda ETÜDER Yönetim Kurulu Başkanlığı ile TGDF Yönetim Kurulu Başkan Yardımcılığı görevlerini yürütüyorum.
Temel hedefimiz; ev dışı tüketim sektörünün sağlıklı, sürdürülebilir ve rekabetçi gelişimine katkı sağlayan, kamu nezdinde görüşlerine başvurulan güçlü bir sivil toplum kuruluşu oluşturmak. Bu görevi, tedarikçilerin, distribütörlerin, üreticilerin ve kamu kurumlarının aynı masa etrafında buluşup ortak çözümler ürettiği bir platform oluşturma sorumluluğu olarak görüyorum; çünkü sektörün kalıcı gelişimi ancak tüm paydaşların ortak hedefler etrafında buluşabilmesiyle mümkün.
ETÜDER’in 2026 yılı ilk çeyrek değerlendirmesinde sektörde “verimlilik dönemi”nin başladığına dikkat çekiyorsunuz. Bugün Horeca ve EDT sektörünün en önemli gündemleri sizce nelerdir?
2026’nın ilk çeyreğinde yaptığımız değerlendirmede, sektörün artık büyümeyi yalnızca ciro artışıyla değil; verimlilik, nakit yönetimi ve sürdürülebilir kârlılıkla ölçtüğü yeni bir döneme girdiğini ortaya koyduk. Geçmişte büyüklük ön plandaydı, bugün ise aynı kaynakla daha fazla değer üretebilmek rekabetin temel kriteri hâline geldi.
Bunun en önemli nedenleri; artan girdi maliyetleri, finansmana erişimin zorlaşması, enerji ve lojistik giderlerindeki yükseliş ile değişen tüketici beklentileri. İşletmeler artık sadece satışlarını artırmayı değil, stok optimizasyonundan rota planlamasına, dijital sipariş sistemlerinden yapay zekâ destekli talep tahminlerine kadar operasyonlarının her halkasını daha akıllı yönetmeyi hedefliyor.
Sektörün gündemini belirleyen dört temel başlık görüyoruz: verimlilik ve maliyet yönetimi; dijitalleşme ve veri odaklı karar alma kültürü; gıda güvenliği, izlenebilirlik ve tedarik zinciri şeffaflığı; nitelikli insan kaynağını elde tutmak ve kurumsal kapasiteyi geliştirmek. Veriyi doğru kullanan, operasyonlarını ölçen ve güvenilir tedarik zinciri oluşturan şirketlerin sektörde ayrışacağına inanıyorum.
Son dönemde gıda güvenliği ve tedarik zincirinde şeffaflık çok fazla konuşuluyor. ETÜDER’in bu alandaki çalışmalarını ve sektöre kazandırmak istediği standartları Horeca Mailing Gazete okuyucuları için anlatır mısınız?
Gıda güvenliği ve şeffaflık, ev dışı tüketim sektöründe artık bir tercih değil, temel bir gereklilik. Tüketicinin tükettiği ürünün nereden geldiğini ve hangi koşullarda kendisine ulaştığını bilmesi doğal bir hak; bu da tedarik zincirinin üreticiden son kullanıcıya kadar her aşamasının izlenebilir ve denetlenebilir olmasını gerektiriyor.
ETÜDER olarak bu alandaki çalışmalarımızı, üyelerimizin servis verdiği oteller, restoranlar, kafeler, okullar ve hastaneler gibi müşterilerin gönüllü olarak uyum sağlayabileceği ortak standartlar geliştirme anlayışıyla yürütüyoruz. Amacımız; gıda güvenliği, hijyen, depolama, lojistik ve operasyonel süreçlerde belirli kalite kriterlerini karşılayan işletmeleri görünür kılan güçlü bir güven ekosistemi oluşturmak. Bu yaklaşımın en somut karşılığı Güvenilir Tedarikçi Programımız.
Bu program vesilesiyle kayıt dışını ortadan kaldırıp haksız rekabetin önüne geçileceğine inanıyoruz; çünkü kayıt dışı faaliyet yalnızca haksız rekabet yaratmıyor, gıda güvenliği, vergi disiplini ve tüketici güveni açısından da riskler oluşturuyor. Standartları karşılayan, yasal yükümlülüklerini yerine getiren ve denetlenebilir firmaları öne çıkararak şeffaf ve sürdürülebilir ticaret kültürünü güçlendirmeyi hedefliyoruz.
Bu doğrultuda Tarım ve Orman Bakanlığımızın uygulamaya aldığı karekod uygulamasını çok değerli buluyoruz. Bakanlığımızla yaptığımız görüşmelerde bu uygulamanın Güvenilir Tedarikçi Programımız ile bütünleşmiş hale geleceğini umuyoruz. Tedarik zincirindeki izlenebilirliği ulusal sistemle uyumlu hale getirerek hem şeffaflığı güçlendirmeyi hem de üyelerimize resmi altyapıyla bütünleşmiş, güvenilir bir takip mekanizması sunmayı hedefliyoruz.
ETÜDER olarak yıl boyunca sektör buluşmaları, seminerler, etkinlikler ve sektörel raporlarla üyelerinizi ve sektörü bir araya getiriyorsunuz. Önümüzdeki dönemde bu çalışmalarınızın devam edip etmeyeceğinden bahsedebilir misiniz?
Bu çalışmalar ETÜDER’in kurumsal DNA’sının en önemli unsurlarından birini oluşturuyor. ETÜDER yalnızca üyelerini temsil eden bir sivil toplum kuruluşu değil; sektörün tüm paydaşlarını bir araya getiren, bilgi paylaşımını teşvik eden, ortak sorunların ele alındığı ve yeni iş birliklerinin doğduğu bir buluşma platformu.
Düzenlediğimiz etkinlikler sayesinde üyelerimiz ve sektör temsilcileri; güncel gelişmeleri yakından takip etme, deneyim paylaşma, ortak çözüm alanları geliştirme ve güçlü bir iletişim ağı oluşturma fırsatı buluyor. Önümüzdeki dönemde de içeriklerimizi zenginleştirerek daha kapsamlı organizasyonlar düzenlemeye devam edeceğiz.
Bu bağlamda en güzel örnek Foodist İstanbul Fuarı. Türkiye gıda sektörünün en güçlü temsilcileri olan ihracatçı birlikleri, TGDF ve ETÜDER olarak aynı hedef etrafında buluşup Türkiye Gıda Platformu’nu oluşturduk. Ortak hedefimiz net: Foodist İstanbul’u Anuga ve Gulfood ölçeğinde, uluslararası alıcıların ajandasında yer alan, dünyanın en büyük gıda fuarlarından biri haline getirmek — Türkiye’nin üretim gücü ve gastronomi kültürüyle hak ettiği küresel gıda merkezi konumuna işaret eden stratejik bir platform olarak görüyorum. Başarısı, kamu, özel sektör ve sivil toplumun aynı hedef etrafında kenetlenmesiyle mümkün olacak.
Üyelerimizi düzenli olarak yayımladığımız aylık bültenlerle ekonomik göstergeler, mevzuat değişiklikleri ve küresel gıda sektörü gelişmeleri konusunda güncel tutuyoruz. TGDF üyeliğimiz sayesinde ise gıda ekosistemini ilgilendiren ortak sorunlara çözüm üretmek amacıyla oluşturulan çalışma grupları ve komisyonlarda, sektörün görüş ve önerilerinin kamu kurumlarına aktarılmasına katkı sunuyoruz.
2026’nın ikinci yarısına girerken sizce Horeca ve ev dışı tüketim sektöründe önümüzdeki dönemin kazananlarını hangi unsurlar belirleyecek?
Önümüzdeki dönemin fark yaratan şirketleri değişime en hızlı uyum sağlayan, teknolojiyi iş süreçlerine entegre eden ve güven temelli iş modeli kurabilen kurumlar olacak.
Bu soruyu her duyduğumda aklıma hep aynı sahne geliyor: çocukluğumun geçtiği mahallede ailemizin bir bakkalı vardı. Kapıdan içeri mahalleden biri girdiği anda daha o söylemeden hangi ekmeği, hangi peyniri istediğini bilirdik; sıkışıksa kendiliğinden veresiye teklif ederdik. Bugün buna müşteri deneyimi, kişiselleştirme, sadakat yönetimi diyoruz ama bu kavramların hiçbiri yeni değil.
Önümüzdeki dönemde şirketlerin kaderini belirleyecek olan şey düşündüğümüzün aksine teknoloji değil, bu teknolojinin arkasındaki niyet. Çünkü teknoloji artık bir ayrım noktası olmaktan çıktı; herkes yapay zekâyı kullanıyor, herkes hızlı, herkes dijital. Bu artık bir avantaj değil, oyuna girebilmenin asgari şartı. Asıl fark, teknolojinin arkasında duran niyetin ne kadar gerçek olduğunda saklı.
Ben buna ‘samimiyet ekonomisi’ diyorum. Tüketici, kendisine bir satış hedefi ya da bir segment gibi davranan kurumları çok daha hızlı fark edip terk ediyor; ama kendisine gerçekten güvenen, değer veren, şeffaf davranan bir kurumu da çok daha güçlü ödüllendiriyor. Ev dışı tüketimde bu daha kritik; çünkü biz sadece ürün satmıyoruz, bir güven zincirinin parçasıyız. Zincirin herhangi bir halkasında samimiyetsizlik olursa bütün zincir zarar görüyor.
Dolayısıyla önümüzdeki dönemde kazanan kurumlar; teknolojiyi bir araç olarak kullanıp o bakkalın sıcaklığını, ‘seni tanıyorum’ hissini milyonlarca kişiye aynı anda sunabilen kurumlar olacak. Teknoloji ölçek verir, ama samimiyeti vermez; onu ancak kurum kültürü ve en tepeden en alta paylaşılan bir dürüstlük anlayışı verir.
Kısacası: gelecek en gerçek ilişkiyi kuranın olacak. Biz de ETÜDER olarak üyelerimizin bu dönüşüme öncülük etmesi için standartlar geliştirmeye devam edeceğiz.
